Klinik KartÇocuk acil · nefroloji · yoğun bakımSon güncelleme: 20 Ağustos 2026

EKG bulgusundan nedene yönelik tedaviye

Çocukta Hiperkalemi: EKG’den Tedaviye

Potasyum düzeyini doğrulayın. EKG değişikliği varsa kalsiyumla miyokardı koruyun; potasyumu geçici olarak hücre içine taşıyan tedaviyi başlatın ve potasyumu vücuttan uzaklaştırma planını geciktirmeyin.

İlk yaklaşım

İlk dakikalarda hiperkaleminin gerçekliğini ve aciliyetini değerlendirin

İlk beş eylem

1Potasyum içeren damar içi sıvıları, ilaçları ve beslenme ürünlerini durdurun.[1][2]
2Çocuğu sürekli kardiyak monitörizasyona alın; 12 derivasyonlu elektrokardiyografi (EKG) çekin ve damar yolu açın.[1][2]
3Örnekte hemoliz olup olmadığını değerlendirin ve yeni bir örnekle potasyumu doğrulayın.[1][2]
4Kritik potasyum değeri veya EKG değişikliği varsa doğrulama sonucunu beklemeden tedaviye başlayın.[1][2]
5Çocuk yoğun bakım ünitesi (ÇYBÜ) ve çocuk nefrolojisi desteğini erken isteyin.[1][2]

Yalancı hiperkalemiyi düşünün; ancak tedaviyi tehlikeli biçimde geciktirmeyin

Hemolizli örnek, güç kan alma, uzun süreli turnike, yumruğun sıkılması, örneğin geç işlenmesi, belirgin trombositoz veya lökositoz potasyumu olduğundan yüksek gösterebilir. Çocuk klinik olarak stabil ve EKG’si normalse yeni örnek alın. Buna karşılık potasyum kritik düzeydeyse, hızla yükseliyorsa veya EKG değişmişse yeni laboratuvar sonucunu beklemek güvenli değildir.[1][5]

Serum potasyumu	RCH rehberine göre sınıflama	İlk yaklaşım
5,5–6,0 mmol/L	Hafif	Sonucu ve nedeni doğrulayın; potasyum kaynaklarını kesin; klinik duruma göre seri ölçüm yapın.
6,1–7,0 mmol/L	Orta	Sürekli kardiyak izlem, EKG, damar yolu ve deneyimli çocuk acil/ÇYBÜ ekibinin değerlendirmesi gerekir.
>7,0 mmol/L	Ağır	Acil tedaviyi, ÇYBÜ/nefroloji görüşünü ve gerektiğinde üçüncü basamak merkeze nakli planlayın.[1]

Potasyum düzeyiyle EKG bozukluğunun ağırlığı arasında güvenilir, doğrusal bir ilişki yoktur. Hızlı yükseliş, daha düşük bir değerde de yaşamı tehdit eden ritim bozukluğu oluşturabilir.

EKG değerlendirmesi

Hiperkalemide EKG değişikliklerinin ilerleyişini tanıyın

T dalgaları sivrileşir

Erken dönemde yüksek, dar tabanlı ve çadır biçimli T dalgaları görülebilir.[1][4]

PR aralığı uzar

Atriyoventriküler iletim yavaşlar; bulguyu yaşa ve kalp hızına göre yorumlayın.[1][4]

P dalgası küçülür, düzleşir veya kaybolur

P dalgası giderek küçülebilir, düzleşebilir veya kaybolabilir.[1][4]

Ventrikül içi iletim yavaşlar ve QRS genişler

QRS kompleksi genişledikçe yaşamı tehdit eden ritim bozukluğu riski artar.[1][4]

QRS genişler ve T dalgasıyla kaynaşır

QRS–T ayrımı silinir ve dalgalı bir görünüm ortaya çıkar. Bu ağır iletim bozukluğunun gelişmesi beklenmeden tedavi başlanmalıdır.[1][4]

İletim ve ritim daha da bozulur

Bradikardi, iletim bloğu, ventriküler aritmi, nabızsız elektriksel aktivite veya asistoli gelişebilir.[1][4]

EKG değişikliği varsa kalsiyum uygulamasını geciktirmeyin

Sürekli kardiyak monitörizasyon altında kalsiyumu damar içi veya kemik içi yoldan uygulayın; EKG’yi kısa aralıklarla yeniden değerlendirin ve potasyumu azaltacak tedavileri eş zamanlı başlatın. Normal EKG ise yaşamı tehdit eden ritim bozukluğu riskini dışlamaz.[1]

Tedavinin üç amacı

Miyokardı koruyun; potasyumu geçici olarak hücre içine taşıyın; potasyumu vücuttan uzaklaştırın

Miyokardı kalsiyumla koruyun

Kalsiyum EKG değişikliği bulunan yaşamı tehdit eden hiperkalemide miyokardın uyarılabilirliğini azaltır. Serum potasyumunu düşürmez; etkisi geçicidir.[1]

Potasyumu geçici olarak hücre içine taşıyın

İnsülin–glukoz ve nebülize salbutamol geçici düşüş sağlar. Sodyum bikarbonatı yalnız metabolik asidoz eşlik eden seçilmiş hastada düşünün.[1][2]

Potasyumu vücuttan uzaklaştıracak kalıcı tedaviyi planlayın

Potasyum girişini kesin, nedeni tedavi edin, idrar çıkışını izleyin; dirençli tabloda renal replasman tedavisini (diyaliz) erken planlayın.[1][5]

İlaç uygulama güvenliği

Dozu, konsantrasyonu ve izlem planını birlikte doğrulayın

Tedavi	Pediatrik doz	Uygulama	Kritik güvenlik noktası
%10 kalsiyum glukonat	0,15 mmol/kg = 0,68 mL/kg; en çok 30 mL	Hemodinamik olarak instabil çocukta 2–5 dakikada; stabil çocukta 15–20 dakikada damar içi veya kemik içi yoldan yavaşça (IV/IO).	Periferik damarda kalsiyum klorürden daha az doku tahrişine yol açar. Damar dışına kaçış ve EKG değişiklikleri açısından izleyin.
%10 kalsiyum klorür	0,14 mmol/kg = 0,2 mL/kg; en çok 10 mL	Hemodinamik olarak instabil çocukta 2–5 dakikada; stabil çocukta 15–20 dakikada damar içi veya kemik içi yoldan yavaşça (IV/IO).	Damar dışına kaçış ağır doku hasarına yol açabilir. Güvenli, iyi çalışan ve mümkünse geniş bir damar yolu kullanın.
Ağır hiperkalemide insülin–glukoz	%10 glukoz 5 mL/kg IV + kısa etkili insülin 0,1 ünite/kg IV; insülin en çok 10 ünite	RCH örneğinde önce glukoz bolusu, ardından insülin verilir; daha sonra glukoz ve gerektiğinde insülin infüzyonu kan glukozu düzeyine göre ayarlanır.	İnsülin konsantrasyonunu bağımsız iki kişi doğrulasın. Kan glukozunu başlangıçta ve tedavi sonrasında 30–60 dakikada bir, klinik riske göre daha uzun süre ölçün.
Orta hiperkalemide insülin–glukoz	Kısa etkili insülin 0,1 ünite/kg/saat IV infüzyon	%10 glukoz ve %0,9 sodyum klorür içeren sıvıyla birlikte; glukoz değerine ve yerel ÇYBÜ protokolüne göre.	İnsülin, glukoz desteği olmadan başlanmamalıdır. Hipoglisemi ve hipokalemi gelişebilir.
Nebülize salbutamol	≤25 kg: 2,5 mg; >25 kg: 5 mg; 1–2 saatte bir yinelenebilir	Ağır hiperkalemide insülin–glukoza ek tedavi olarak değerlendirin; RCH rehberi, salbutamolün 10–20 mg’a kadar yinelenebilen toplam dozlarını bildirir.	Taşikardiye yol açabilir; tek başına yeterli değildir. IV salbutamol yalnız uzman kararıyla düşünülür.
%8,4 sodyum bikarbonat	Ağır hiperkalemi ve metabolik asidoz: 1–3 mmol/kg (1–3 mL/kg) IV; hafif veya orta hiperkalemi ve metabolik asidoz: 1 mmol/kg (1 mL/kg) IV	Ağır tabloda 5 dakikada; hafif–orta tabloda 30 dakikada yavaş verilir.	Yalnız metabolik asidoz eşlik ediyorsa düşünün. Kalsiyumla aynı damar yolundan aynı anda vermeyin.[1][6]

İnsülin infüzyonu için örnek seyreltme

RCH örneğinde U-100 kısa etkili insülinden 10 ünite (0,1 mL), %0,9 sodyum klorürle toplam 10 mL’ye tamamlanır. Elde edilen çözeltinin son konsantrasyonu 1 ünite/mL’dir. Kurumun yazılı eczane ve hemşirelik protokolü uygulanmalıdır.[1]

Kalsiyum uygulamasından sonra EKG yanıtını değerlendirin

EKG yanıtı yaklaşık üç dakika içinde başlamalıdır. Düzelme yoksa aynı dozun yinelenmesini veya gerekiyorsa ek doz uygulanmasını deneyimli ekip ve yerel protokolle değerlendirin. EKG’nin düzelmesi, serum potasyumunun düzeldiği anlamına gelmez.[1]

Nedene yönelik ve kalıcı tedavi

Potasyumu vücuttan uzaklaştırın ve yeniden yükselmesini önleyin

Nedeni ve devam eden potasyum yükünü araştırın

Akut veya kronik böbrek işlev bozukluğu; oligüri ya da anüri
Metabolik asidoz, adrenal yetmezlik ve mineralokortikoid eksikliği
Rabdomiyoliz, yanık, tümör lizis sendromu, hemoliz veya devam eden doku yıkımı
Potasyum içeren sıvılar, beslenme ürünleri, kan ürünleri ve ilaçlar
Saatlik idrar çıkışı, seri potasyum, glukoz, kan gazı ve EKG

Diyaliz veya renal replasman tedavisini erken değerlendirin

Ağır veya tedaviye dirençli hiperkalemi, süren EKG bozukluğu ya da ritim bozukluğu, oligüri/anüri, akut böbrek hasarı, tekrarlayan hiperkalemi, tümör lizis sendromu, rabdomiyoliz veya ağır asidoz varsa çocuk nefrolojisi ve ÇYBÜ ile gecikmeden görüşün. Transfer ve damar yolu hazırlığı zaman alabileceği için bütün tedavilerin başarısız olmasını beklemeyin.[1][2]

Polistiren sülfonat reçinelerinin etkisi yavaştır; yaşam kurtarıcı acil tedavinin yerini tutmaz. İleus, perforasyon veya yakın dönem karın cerrahisinde kullanılmamalıdır.

Kötüleşen çocuğa yaklaşım

Ritim bozukluğu veya dolaşım bozulmasında yaklaşım

Dolaşım varsa

1Deneyimli resüsitasyon ekibini çağırın; gereksinime göre yüksek akımlı oksijen veya ventilasyon desteğini başlatın.
2Kardiyak ritmi sürekli izleyin; güvenli IV/IO erişim sağlayın ve %10 kalsiyumu EKG bulgularına ve yanıta göre uygulayın.
3İnsülin–glukoz ile nebülize salbutamolü eş zamanlı başlatın; metabolik asidoz varsa bikarbonatı değerlendirin.
4Potasyum, kan glukozu, kan gazı ve EKG’yi kısa aralıklarla yeniden değerlendirin.
5ÇYBÜ, çocuk nefrolojisi ve diyaliz olanağı bulunan merkezle erken iletişime geçin; transferi eşgüdümleyin.

Dolaşım yoksa

Yüksek kaliteli kardiyopulmoner resüsitasyona başlayın ve ritme uygun Pediatrik İleri Yaşam Desteği (PALS) algoritmasını uygulayın. Hiperkalemiyi geri döndürülebilir neden olarak ele alın; kalsiyum ile insülin–glukoz tedavisini kurumun kardiyak arrest protokolüne göre verin. Dirençli arrestte ve uygun merkezde ekstrakorporeal kardiyopulmoner resüsitasyonu (ECPR) ve diyaliz olanağını erken değerlendirin.[3]

Kalsiyum verildiği için resüsitasyon tamamlanmış sayılmaz. Potasyumu düşüren ve vücuttan uzaklaştıran tedaviler sürdürülmelidir.

Devir teslim

Tedaviyi ve bir sonraki değerlendirme zamanını birlikte aktarın

“Potasyum __ mmol/L; EKG’de __ var/yok; kalsiyum __ dozda __ dakikada verildi; insülin–glukoz __ saatinde başlandı; son kan glukozu __ mg/dL (__ mmol/L); idrar çıkışı __ mL/kg/saat; EKG, potasyum ve glukozun yeniden değerlendirme zamanı __; ÇYBÜ ve çocuk nefrolojisi ekibiyle görüşüldü.”

Bilimsel dayanak

Kaynaklar

[1]

Royal Children’s Hospital Melbourne. Clinical Practice Guideline: Hyperkalaemia. Son güncelleme: Ağustos 2024.

Çocukta hiperkalemi sınıflaması, EKG bulguları, ilaç dozları, glukoz izlemi ve diyaliz için kurumsal pediatrik yaklaşım.

Kaynağı açın

[2]

Starship Children’s Health. Hyperkalaemia in Children. Son yayımlanma: 19 Ağustos 2026.

Çocukluk çağında hiperkaleminin nedenleri, klinik değerlendirmesi ve tedavisine ilişkin güncel üçüncü basamak çocuk hastanesi rehberi.

Kaynağı açın

[3]

Lasa JJ, et al. Part 8: Pediatric Advanced Life Support: 2025 AHA/AAP Guidelines for CPR and ECC. Circulation. 2025;152:S479–S537.

Hiperkalemi dâhil geri döndürülebilir nedenler, çocukta ileri yaşam desteği ve kardiyak arrest yönetimi.

Kaynağı açın

[4]

Royal Children’s Hospital Melbourne. Clinical Practice Guideline: Basic Paediatric ECG Interpretation.

Çocuk EKG’sinin yaşa göre değerlendirilmesi ve hiperkalemiyle ilişkili iletim değişiklikleri.

Kaynağı açın

[5]

Masilamani K, van der Voort J. The management of acute hyperkalaemia in neonates and children. Arch Dis Child. 2012;97:376–380.

Yalancı hiperkalemi, akut tedavi seçenekleri ve çocukluk çağındaki kanıtların kapsamlı derlemesi.

Kaynağı açın

[6]

Children’s Health Queensland. Children’s Resuscitation Emergency Drug Dosage Guides.

Ağırlığa göre acil ilaç dozları; hiperkalemide kalsiyum, insülin–glukoz ve salbutamol uygulama örnekleri.

Kaynağı açın

Klinik güvenlik notu: Bu kart eğitim ve klinik karar desteği amacıyla hazırlanmıştır. İlaç dozu, ürün konsantrasyonu, uygulama yolu ve infüzyon hızı; çocuğun güncel ağırlığı, damar yolu, böbrek işlevi, asit–baz durumu ve kurumun çocuk acil/ÇYBÜ protokolüyle uygulama öncesinde doğrulanmalıdır.