Klinik KartKılavuzSon güncelleme: 14 Ağustos 2026

Konvülzif Status Epileptikus: Pediatrik Yönetim Algoritması

Beş dakikayı aşan veya başlangıç zamanı bilinmeyen aktif konvülziyonda resüsitasyon, benzodiazepin, ikinci basamak antikonvülzan tedavi ve dirençli status epileptikus yönetimini tek akışta gösterir.[1][2][3][4]

Tedavi eşiği

≥5 dakika

Benzodiazepin sınırı

Toplam en çok 2 doz

Dirençli nöbet

Çocuk yoğun bakım + sürekli elektroensefalografi

Bir bakışta zaman çizelgesi

Tedaviyi nöbetin başlangıç zamanına göre ilerletin

0–5 dakika1

Resüsitasyon ve eş zamanlı neden araştırması

Nöbetin başlangıç saatini kaydedin; hastane öncesi verilen ilaçları ve dozları öğrenin.
Hava yolunu konumlandırın, erişilebilir sekresyonları aspire edin ve yüksek konsantrasyonlu oksijen başlayın.
Kardiyak ritim, kan basıncı, solunum, oksijen satürasyonu ve vücut sıcaklığını izleyin.
İntravenöz (İV) veya intraosseöz (İO) damar yolu hazırlarken yatak başı kan glukozunu ölçün.

5–10 dakika2

Birinci benzodiazepin dozunu uygulayın

Nöbet 5 dakikaya ulaştıysa, süresi bilinmiyorsa veya kardiyorespiratuvar bozulma varsa tedaviyi başlatın.
Damar yolu için benzodiazepini geciktirmeyin; mevcut en hızlı ve güvenilir uygulama yolunu kullanın.
İlk benzodiazepin uygulanırken ikinci basamak antikonvülzan ilacı hazırlatın.

10–20 dakika3

Nöbet sürüyorsa benzodiazepini yalnızca bir kez yineleyin

İlk dozdan 5 dakika sonra motor nöbet sürüyorsa ikinci benzodiazepin dozunu uygulayın.
Hastane öncesindeki dozları toplam iki benzodiazepin dozuna dâhil edin.
İkiden fazla benzodiazepin dozu vermeyin; solunum desteğini ve ikinci basamak tedaviyi geciktirmeyin.

15–30 dakika4

İkinci basamak ilaçlardan birini gecikmeden yükleyin

Levetirasetam, fenitoin, valproat veya fenobarbital arasından hastaya uygun tek bir ilaç seçin.
İlaç seçimini nöbet tipi, bilinen epilepsi sendromu, hemodinamik durum, karaciğer ve mitokondri hastalığı, gebelik olasılığı ve toksik nedenlere göre yapın.
İkinci basamak ilaç uygulanırken çocuk yoğun bakım, çocuk nörolojisi ve ileri hava yolu desteğini hazırlayın.

≥30 dakika5

Dirençli status epileptikus yolunu etkinleştirin

Yeterli benzodiazepin ve uygun ikinci basamak ilaca karşın nöbet sürüyorsa dirençli status epileptikus kabul edin.
Çocuk yoğun bakım ünitesi (ÇYBÜ), çocuk nörolojisi ve anestezi ekibiyle ileri hava yolu, mekanik ventilasyon ve anestezik infüzyon planını birlikte yürütün.
Sürekli elektroensefalografi (EEG) başlatın; nöromüsküler blokaj motor bulguları örttüğü için EEG olmadan nöbet kontrolü varsaymayın.

Aktif konvülziyonla acil servise getirilen ve başlangıç zamanı bilinmeyen çocukta süreyi sıfırdan başlatmayın; nöbeti en az 5 dakikadır sürüyormuş gibi yönetin.[1][3]

İlk 5 dakikada eş zamanlı bakım

Hava yolu, solunum, dolaşım ve glukoz değerlendirmesini tedaviyle birlikte yürütün

Çocuğun ağzına herhangi bir cisim yerleştirmeyin ve çeneyi zorla açmayın.
Solunum depresyonu, bradikardi, hipotansiyon veya kötü perfüzyonda balon-maske ventilasyonunu geciktirmeyin.
Kan glukozu <60 mg/dL (<3,3 mmol/L) ise %10 glukozu 5 mL/kg uygulayın ve 5 dakika sonra yeniden ölçün.[1]
Hipoglisemi, elektrolit bozukluğu, meningoensefalit, toksik maruziyet, travma, kanama, inme ve şant işlev bozukluğu gibi zaman duyarlı nedenleri eş zamanlı değerlendirin.[2][3]

Birinci basamak benzodiazepin dozları

Aşağıdaki dozlar Türkiye 2024 protokolündeki yönetim yolunu göstermektedir. İntravenöz veya intraosseöz midazolam, Queensland Paediatric Emergency Care 2023 kılavuzunda birinci basamak alternatif olarak ayrıca gösterilmiştir; Türkiye 2024 protokolünün parçası değildir. Kurumunuzun ilaç konsantrasyonunu ve acil ilaç protokolünü doğrulayın.[1][10]

Pediatrik konvülzif status epileptikusta birinci basamak benzodiazepin dozları
Damar yolu	İlaç ve doz	Azami doz	Kaynak ve uygulama notu
İV/İO mevcut	Diazepam 0,3 mg/kg	<5 yaş: 5 mg ≥5 yaş: 10 mg	Türkiye 2024 protokolündeki seçenek. En az 2 dakikada uygulayın.[1]
İV/İO mevcut	Midazolam 0,15 mg/kg	10 mg	Uluslararası kılavuz seçeneği — QPEC 2023. Türkiye 2024 yönetim basamağında yer almamaktadır; kurum protokolüne göre uygulanmalıdır.[10]
Damar yolu yok	Midazolam intranazal veya intramüsküler (İM) 0,2 mg/kg	10 mg	Damar yolu açılmasını beklemeyin.
Damar yolu yok	Midazolam bukkal 0,5 mg/kg	10 mg	Bukkal ürün veya kurumca doğrulanmış preparatı kullanın.
Alternatif kurtarma yolu	Diazepam rektal 0,5 mg/kg	20 mg	Yaşa uygun ve kurumda tanımlı preparatı kullanın.

Güvenlik sınırı: İlk dozdan 5 dakika sonra nöbet sürüyorsa yalnızca bir ek benzodiazepin dozu verilir. İlaç veya uygulama yolu değiştirilse bile hastane öncesi dozlar dâhil toplam iki benzodiazepin dozunu aşmayın. İki uygun dozdan sonra nöbet sürüyorsa ikinci basamak antikonvülzan tedaviye geçin.[1][2][3][10]

İki benzodiazepin dozundan sonra

Hastaya uygun ikinci basamak antikonvülzan ilacı seçin

Sıklıkla tercih edilir

Levetirasetam

60 mg/kg İV/İO

Türkiye 2024: azami 3.000 mg; 5–15 dakikada.

Solunum veya dolaşım baskılanması bulunan, çoklu ilaç kullanan ya da ilaç etkileşiminin azaltılmasının önemli olduğu çocukta elverişli olabilir.[1][3][8]

Türkiye’de erişilebilir seçenek

Fenitoin (difenilhidantoin)

20 mg/kg İV

Türkiye 2024: azami 1.000 mg; hız ≤1 mg/kg/dakika.

Yalnızca %0,9 sodyum klorürle hazırlayın; sürekli elektrokardiyogram ve kan basıncı izlemi yapın. Toksine bağlı nöbette, Dravet sendromunda ve absans/miyoklonik status epileptikusta seçmeyin.[1][3][9]

Geniş spektrumlu seçenek

Valproat

30 mg/kg İV/İO

Azami 3.000 mg; en az 5 dakikada.

Bilinen veya kuşkulanılan mitokondri hastalığında ve karaciğer yetmezliğinde kullanmayın. İki yaşından küçük, açıklanamayan gelişimsel geriliği bulunan çocukta ve gebelik olasılığında başka seçenek kullanın.[1][2][3]

Seçilmiş olgular

Fenobarbital

20 mg/kg İV/İO

Azami 1.000 mg; hız ≤1 mg/kg/dakika.

Özellikle küçük bebeklerde veya seçilmiş febril status epileptikus olgularında düşünülebilir. Benzodiazepin sonrasında solunum depresyonu, hipotansiyon ve uzamış sedasyon riski nedeniyle ventilasyon hazırlığı gerekir.[1][2]

Doz farklılığı: Türkiye 2024 protokolü levetirasetam için azami 3.000 mg belirlerken Birleşik Krallık Resüsitasyon Konseyi 2025 ve Royal Children’s Hospital Melbourne 2025 kılavuzları 40–60 mg/kg ve azami 4.500 mg kullanmaktadır. PedEmUP kartı Türkiye protokolünü ana yol olarak gösterir; kurumunuz farklı ve güncel bir protokol kullanıyorsa o protokolün azami dozunu uygulayın.[1][2][3]

Türkiye için ilaç erişim notu

Fosfenitoin Türkiye’de rutin klinik kullanımda bulunmadığı için ana algoritmada yer almamaktadır. Fenitoin kullanılacaksa ilacın yüksek riskli infüzyon özellikleri nedeniyle doz, konsantrasyon, uygulama hızı, damar yolu ve kardiyak izlem bağımsız çift kontrolle doğrulanmalıdır.

Dirençli status epileptikus yönetimi

Yeterli benzodiazepin ve uygun ikinci basamak antikonvülzan ilaca karşın nöbet sürüyorsa seri ilaç yüklemeleriyle zaman kaybetmeyin.

ÇYBÜ, çocuk nörolojisi ve anestezi desteğini aynı anda etkinleştirin.
Entübasyon, mekanik ventilasyon ve kurum protokolüne uygun anestezik infüzyon hazırlığını tamamlayın.
Klinik nöbetin ve elektrografik nöbetin sonlandırılmasını sürekli EEG ile izleyin.
Enfeksiyöz, metabolik, toksik, yapısal, otoimmün ve ateşle ilişkili dirençli status epileptikus nedenlerini sistematik olarak araştırın.

Nöromüsküler blokaj nöbeti tedavi etmez. Yalnızca motor görünümü ortadan kaldırır; bu nedenle sürekli EEG olmadan nöbetin durduğu kabul edilmez.[1][2]

Kritik güvenlik noktaları

Damar yolunu beklemeyin: İntranazal, bukkal veya intramüsküler midazolam uygun bir kurtarma yoludur.
Hastane öncesi dozları unutmayın: İkiden fazla benzodiazepin solunum depresyonu riskini artırır.[3][5]
Doz hesaplamasını bağımsız doğrulayın: Kilo, mg/kg dozu, azami doz, konsantrasyon ve uygulama hızını yüksek sesle kontrol edin.
Motor aktivite durunca değerlendirmeyi sonlandırmayın: Bilinç düzelmiyorsa ilaç etkisi, postiktal dönem, yapısal/metabolik neden ve konvülzif olmayan status epileptikus birlikte değerlendirilmelidir.

Nöbet durduktan sonra

Hava yolu, solunum, dolaşım, bilinç düzeyi ve yeni nöbet açısından yakın izlemi sürdürün.
İkinci basamak ilaç gerektiren her çocukta glukoz, elektrolitler, kalsiyum, magnezyum ve kan gazını klinik bağlama göre değerlendirin.[3]
Fokal nöbet, travma, altı aydan küçük yaş, kafa içi basınç artışı bulgusu, yeni fokal bulgu veya bilincin beklenen sürede düzelmemesi durumunda acil görüntüleme gereksinimini değerlendirin.[3]
Dirençli nöbet, kardiyorespiratuvar bozulma, ileri hava yolu gereksinimi veya sürekli EEG gereksiniminde ÇYBÜ izlemi sağlayın.

Kanıtın klinik yorumu

ESETT çalışmasında levetirasetam, fosfenitoin ve valproatın her biri 60 dakikada klinik nöbetin sonlanması ve bilinçte düzelme birleşik sonlanımını yaklaşık yarı olguda sağlamış; ilaçlardan biri için üstünlük gösterilmemiştir.[6][7]

İkinci basamak seçiminin yalnız etkinlik sıralamasına dayandırılması uygun değildir. Hastanın hemodinamik durumu, olası etiyoloji, epilepsi sendromu, organ işlevleri, gebelik olasılığı, ilaç etkileşimleri ve kurumun ilacı güvenle hazırlama kapasitesi birlikte değerlendirilmelidir.[1][2][3][8]

Kaynaklar

1
Türk Çocuk Acil Tıp ve Yoğun Bakım Derneği, Nörokritik Bakım Çalışma Grubu. Kritik Çocuk Hastada Status Epileptikus Protokolü. 2024.
Türkiye için zaman temelli yaklaşım, benzodiazepin ve ikinci basamak antikonvülzan dozları ile dirençli status epileptikus yönetimi.
Kaynağı aç
2
Resuscitation Council UK. Paediatric Life Support: 2025 Resuscitation Guidelines. 2025.
Beşinci dakikada benzodiazepin, iki benzodiazepin dozundan sonra ikinci basamak tedavi ve 30–40. dakikada dirençli status epileptikus yaklaşımı.
Kaynağı aç
3
Royal Children’s Hospital Melbourne. Clinical Practice Guideline: Seizures—Acute Management. Updated June 2025.
Akut pediatrik nöbette uygulama yolları, güncel ilaç dozları, izlem ve ileri değerlendirme ölçütleri.
Kaynağı aç
4
Trinka E, Cock H, Hesdorffer D, et al. A definition and classification of status epilepticus—Report of the ILAE Task Force on Classification of Status Epilepticus. Epilepsia. 2015;56(10):1515–1523. doi:10.1111/epi.13121.
Konvülzif status epileptikus için tedavi başlangıç eşiği olan t1=5 dakika ve uzun dönem sonuç riskinin arttığı t2=30 dakika kavramları.
Kaynağı aç
5
Glauser T, Shinnar S, Gloss D, et al. Evidence-Based Guideline: Treatment of Convulsive Status Epilepticus in Children and Adults. Epilepsy Curr. 2016;16(1):48–61. doi:10.5698/1535-7597-16.1.48.
Konvülzif status epileptikusun zaman temelli tedavi evreleri ve benzodiazepinlerin birinci basamaktaki yeri.
Kaynağı aç
6
Kapur J, Elm J, Chamberlain JM, et al. Randomized Trial of Three Anticonvulsant Medications for Status Epilepticus. N Engl J Med. 2019;381(22):2103–2113. doi:10.1056/NEJMoa1905795.
Benzodiazepin tedavisine dirençli status epileptikusta levetirasetam, fosfenitoin ve valproatın yaklaşık yarı olguda 60 dakikalık birleşik sonlanımı sağlaması; belirgin üstünlük gösterilmemesi.
Kaynağı aç
7
Chamberlain JM, Kapur J, Shinnar S, et al. Efficacy of levetiracetam, fosphenytoin, and valproate for established status epilepticus by age group (ESETT). Lancet. 2020;395(10231):1217–1224. doi:10.1016/S0140-6736(20)30611-5.
ESETT çocuk alt grubunda ikinci basamak seçenekler arasında anlamlı etkinlik veya birincil güvenlik farkı gösterilmemesi.
Kaynağı aç
8
Jin L, et al. Levetiracetam versus phenytoin/fosphenytoin for second-line treatment of pediatric convulsive status epilepticus: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Front Neurol. 2025;16:1580329. doi:10.3389/fneur.2025.1580329.
Levetirasetam ile fenitoin/fosfenitoin arasında nöbet kontrolü açısından karşılaştırılabilir etkinlik; levetirasetam lehine daha az istenmeyen olay bulgusu ve kanıtın sınırlılıkları.
Kaynağı aç
9
National Institute for Health and Care Excellence. Epilepsies in children, young people and adults. NICE guideline NG217. Section 5: Treating epileptic seizures. Published 27 April 2022; updated 30 January 2025.
Absans veya miyoklonik nöbetlerde fenitoinin nöbetleri alevlendirebileceğine ilişkin güvenlik uyarısı.
Kaynağı aç
10
Children’s Health Queensland. Status epilepticus—Emergency management in children. Queensland Paediatric Emergency Care Guideline. Version 5.0. 2023.
İntravenöz veya intraosseöz midazolamın 0,15 mg/kg (azami 10 mg) dozunda birinci basamak benzodiazepin seçeneği olarak kullanılması; süren nöbette toplam benzodiazepin dozunun ikiyle sınırlandırılması.
Kaynağı aç