İlaç GüvenliğiSeçici alfa-2 agonistiGüncelleme: 19 Ağustos 2026

Sedasyon hedefi ile hemodinamik güvenlik birlikte değerlendirilir

Deksmedetomidin: Çocuk Acilde Kullanım, Hazırlama ve İzlem Güvenliği

Deksmedetomidin uyarıyla uyandırılabilir sedasyon ve anksiyoliz sağlar; analjezik etkisi sınırlıdır. Solunumu görece az baskılaması ilacı risksiz kılmaz. Bradikardi, hipotansiyon, geçici yükleme hipertansiyonu ve yetersiz sedasyon; uygulama boyunca doğrudan klinik gözlem gerektirir.[1][2][3]

Çocuklara ilişkin kanıtın çerçevesiFDA, invaziv olmayan işlemlerde pediatrik kullanımı onaylamıştır.

Onay, bir ay–18 yaş altındaki entübe olmayan çocuklarda damar içi sedasyonu kapsar. Bu şema Türkiye’de uygun hastada endikasyon dışı kullanım için güçlü bir bilimsel dayanak oluşturabilir.[2]

30 saniyelik hızlı klinik değerlendirme

Deksmedetomidin uygulanmadan önce beş güvenlik sorusunu yanıtlayın

Klinik hedef

İşlem ağrısız veya düşük ağrılı mı; amaç anksiyoliz ve hareketsizlik mi?

Analjezi

İşlem ağrılıysa ayrıca lokal veya sistemik analjezi planlandı mı?

Fizyoloji

Bradikardi, kalp bloğu, hipotansiyon, hipovolemi veya ventrikül işlev bozukluğu var mı?

Uygulama

Yükleme hızlı bolus olarak değil, kontrollü infüzyonla mı verilecek?

Yetersiz yanıt

Sedasyon yetersiz kalır veya solunum durumu kötüleşirse izlenecek yol hazır mı?

Klinik kullanım çerçevesi

Çocuklara ilişkin kanıt ve FDA onayı, Türkiye’de endikasyon dışı kullanıma bilimsel dayanak sağlar

Endikasyon dışı kullanım, ilacın çocuklarda yasak olduğu anlamına gelmez. Hastaya uygunluk, kanıt, ürün bilgisi, sedasyon güvenliği ve yürürlükteki ulusal/kurumsal süreçler birlikte değerlendirilir.

FDA tarafından onaylanan çocuk kullanımı

Güncel PRECEDEX ürün bilgisi, bir ay–18 yaş altındaki entübe olmayan çocukların invaziv olmayan işlemler sırasındaki sedasyonunu FDA onaylı endikasyon olarak tanımlar. Yaşa göre yükleme ve 0,5–1,5 mikrogram/kg/saat idame infüzyonu belirtilmiştir.[2]

Bu onay pediatrik yoğun bakım sedasyonunu, invaziv işlemleri veya burun içi uygulamayı kapsamaz; her kullanım alanı kendi kanıtı içinde değerlendirilmelidir.

Türkiye’de endikasyon dışı kullanım

İncelenen Türkiye’deki Kısa Ürün Bilgilerinde (KÜB) çocuklar için doz tanımlanmamıştır. Bu durum, çocukta kullanımı yasaklamaz; kullanımın Türkiye ruhsatı bakımından endikasyon dışı olduğunu gösterir. Klinik olarak uygun hastada FDA onaylı pediatrik şema ve güncel bilimsel kanıtlar dayanak alınarak, TİTCK’nin yürürlükteki endikasyon dışı kullanım düzenlemeleri ve kurum protokolü çerçevesinde uygulanabilir.[1][2][8][9]

Klinik durum	Olası yarar	Temel sınırlılık
Görüntüleme ve ağrısız işlem	Hareketsizlik, anksiyoliz ve uyarıyla uyandırılabilir sedasyon	Damar içi kullanım bu klinik bağlamda FDA onaylıdır; başlangıç görece yavaştır ve ağrılı işlemde tek ajan olarak yetersiz kalabilir.[2][4]
Burun içi uygulama	Damar yolu açmadan düşük ağrılı işlem veya görüntüleme sedasyonu	FDA pediatrik damar içi onayının kapsamında değildir; emilim, başlangıç süresi ve başarı değişkendir.[4][5]
İnvaziv olmayan ventilasyon	Seçilmiş çocukta maske uyumunu artırabilir	Pediatrik yoğun bakım sedasyonu için FDA onayı yoktur; kanıt çoğunlukla gözlemseldir ve kullanım entübasyonu geciktirmemelidir.[2][6][7]

Doz, hazırlama ve pompa hesabı

Yükleme ve idame infüzyonunu iki ayrı klinik karar olarak yönetin

Aşağıdaki damar içi şema, bir ay–18 yaş altındaki entübe olmayan çocukların invaziv olmayan işlemler sırasındaki sedasyonu için FDA onaylıdır. Doz, hedeflenen sedasyon düzeyine ve çocuğun hemodinamik yanıtına göre bireyselleştirilir.

Sedasyonu başlatma

Yükleme infüzyonu

1 ay–<2 yaş1,5 mikrogram/kg10 dakikada

2–<18 yaş2 mikrogram/kg10 dakikada

Amaç: İşlem başlamadan önce hedef sedasyon düzeyine kontrollü biçimde ulaşmaktır. Bu doz hızlı bolus değildir; seyreltilmiş çözelti, infüzyon pompasıyla 10 dakikada verilir. Klinik durum gerektiriyorsa doz azaltılabilir.[2]

Yükleme sırasında: Kalp hızı, ritim, kan basıncı, perfüzyon ve solunum sürekli izlenir. Bradikardi, hipotansiyon veya belirgin geçici hipertansiyon gelişirse infüzyon yavaşlatılır ya da durdurulur; yükleme dozu otomatik olarak yinelenmez.[2]

Hedefi sürdürme

İdame infüzyonu

1 ay–<18 yaşBaşlangıç: 1,5 mikrogram/kg/saatKlinik yanıta göre 0,5–1,5 mikrogram/kg/saat aralığında ayarlanır.

Amaç: Hedeflenen sedasyon düzeyini, işlem süresince en düşük etkili infüzyon hızıyla korumaktır. Hız; amaçlı hareket, işlem koşulları, uyarılabilirlik, kalp hızı, kan basıncı ve perfüzyon birlikte değerlendirilerek artırılır veya azaltılır.[2]

Klinik püf noktası: Çocuğun sesli ya da hafif fiziksel uyaranla gözünü açması tek başına yetersiz sedasyon göstergesi değildir. Ek doz kararı, işlem sırasında hareketsizlik ve güvenlik hedeflerine göre verilmelidir.[2]

Kullanım alanı	Doz bilgisi	Klinik yorum
FDA tarafından onaylanan çocuk şeması: invaziv olmayan işlem	Yükleme yaşa göre 1,5 veya 2 mikrogram/kg, 10 dakikada; ardından 1,5 mikrogram/kg/saat başlanır ve 0,5–1,5 mikrogram/kg/saat aralığında ayarlanır.	Entübe olmayan çocuklarda invaziv olmayan işlemlerde sedasyon içindir. Türkiye’de uygun hastada bilimsel dayanak sağlayan endikasyon dışı şema olarak değerlendirilebilir.[2]
Türkiye’deki Kısa Ürün Bilgisi (KÜB)	Çocuk için doz önerisi tanımlanmamıştır	Bu durum kullanım yasağı değildir; pediatrik kullanımın Türkiye ruhsatı bakımından endikasyon dışı olduğunu gösterir. Yürürlükteki TİTCK ve kurum süreçleri uygulanır.[1][8][9]
Burun içi sedasyon çalışmaları	Çoğunlukla 1–3 mikrogram/kg; en tutarlı başarı 2–<3 mikrogram/kg aralığında	FDA’nın damar içi pediatrik onayının kapsamında değildir; ortalama başlangıç yaklaşık 19 dakikadır ve kanıt değişkendir.[4]
Yoğun bakımda invaziv olmayan ventilasyona uyum	Çalışmalarda yüklemesiz, düşük hızdan başlanarak ayarlanan farklı infüzyonlar kullanılmıştır	Pediatrik yoğun bakım için FDA onaylı tek bir şema değildir; çocuk yoğun bakım protokolüyle uygulanmalı ve entübasyon kararını geciktirmemelidir.[2][6][7]

Çocuğun ağırlığı

Seçilen idame infüzyonu

mikrogram/kg/saat

Hesaplamalar 4 mikrogram/mL çalışma çözeltisine göredir.

Yükleme ve idame infüzyonu için hesap denetimi

1 ay–<2 yaş yükleme30 mikrogram7,5 mL; 10 dakika için pompa 45 mL/saat

2–<18 yaş yükleme40 mikrogram10 mL; 10 dakika için pompa 60 mL/saat

Seçilen idame infüzyon hızı10 mikrogram/saatPompa: 2,5 mL/saat

Yükleme hesabı: kg × yaşa uygun mikrogram/kg; hacim = toplam mikrogram ÷ 4 mikrogram/mL; 10 dakikalık pompa hızı = hacim × 6. İdame infüzyonu hesabı: hedef mikrogram/kg/saat × kg ÷ 4 mikrogram/mL. Sonuçlar bağımsız çift kontrolle doğrulanmalıdır.

4 mikrogram/mL hazırlama

100 mikrogram/mL derişimindeki 2 mL flakonun tamamı 48 mL %0,9 sodyum klorürle birleştirilerek toplam 50 mL hazırlanır. Son derişim 4 mikrogram/mL’dir. Aseptik hazırlama, açık etiketleme ve kontrollü infüzyon pompası zorunludur.[1][2]

Hızlı bolus uygulamayın

Hızlı damar içi uygulama bradikardi, sinüs durması ve geçici belirgin hipertansiyonla ilişkilidir. Yükleme kararı verilmişse seyreltilmiş çözelti kontrollü pompayla ve tanımlanan sürede uygulanmalıdır.[1][2]

Burun içi uygulama

Damar yolu gerektirmemesi yararlı olabilir; başlangıç hızı ve emilim öngörülemezliği hesaba katılmalıdır

Uygun klinik hedef

Görüntüleme, elektroensefalografi veya düşük ağrılı işlemde anksiyoliz ve hareketsizlik. Ağrılı işlemde lokal analjezi veya başka analjezik gerekir.

Zamanlama

2026 meta-analizinde ortalama etki başlangıcı 18,9 dakika, sedasyon süresi 60,3 dakika bildirilmiştir; çalışmalar arası farklılık çok yüksektir.[4]

Uygulama

Burun tıkanıklığı, yoğun salgı, kanama veya mukoza hasarında emilim güvenilmezdir. Hacim iki burun deliğine bölünür; cihazın ölü boşluğu ve tek burun deliğine verilebilecek hacim değerlendirilir.[5]

Kanıtın yorumu: Meta-analizde havuzlanmış sedasyon başarısı yaklaşık %79,6; daha düşük yanlılık riski taşıyan çalışmalarda yaklaşık %84,0 idi. Hipotansiyon %8,2, bradikardi %5,1 ve desatürasyon %2,8 oranında bildirildi. Bu sonuçlar farklı işlemler, dozlar ve çalışma yöntemlerinden elde edildiği için tek çocuk için güvenlik garantisi veya Türkiye’de ruhsat önerisi oluşturmaz.[4]

Hemodinamik güvenlik ve izlem

Solunumun görece korunması, dolaşım ve hava yolu izlemini azaltmaz

Sorun	Riskin arttığı durumlar	Yaklaşım
Bradikardi	Hızlı yükleme, vagal uyarı, kalp bloğu, düşük kalp hızı, negatif kronotrop ilaçlar	İnfüzyonu azaltın veya durdurun; oksijenlenme ve perfüzyonu değerlendirin; klinik etkiliyse resüsitasyon algoritmasına göre tedavi edin.[1][2]
Hipotansiyon	Hipovolemi, şok, ventrikül işlev bozukluğu, vazodilatör ilaçlar	İnfüzyonu azaltın veya durdurun; intravasküler hacim ve kalp işlevini değerlendirin; uygun sıvı veya vazoaktif destek sağlayın.
Geçici hipertansiyon	Yükleme dönemi ve hızlı uygulama	Uygulama hızını azaltın; süreklilik ve hedef organ etkisine göre değerlendirin.
Hipoventilasyon veya hava yolu tıkanması	Derin sedasyon, üst hava yolu hastalığı, opioid veya benzodiazepin birlikteliği	Doğrudan solunum gözlemi, kapnografi, oksijen ve gerektiğinde balon–maske ventilasyonu; sedatif yükü azaltın.[3]

Türkiye’deki Kısa Ürün Bilgisinde (KÜB) belirtilen kontrendikasyonlar

Etkin maddeye aşırı duyarlılık; kalıcı kalp pili bulunmadıkça ikinci veya üçüncü derece kalp bloğu; kontrol altına alınamayan hipotansiyon ve akut serebrovasküler durumlar.[1]

Geçimlilik ve aynı hat

ABD ürün bilgisi amfoterisin B ve diazepamla geçimsizlik bildirir; kan veya plazmayla aynı damar içi kateterden birlikte verilmemesini önerir. Ürün ve kurum eczane tablosu doğrulanmadan aynı enjektörde karıştırma yapılmaz.[2]

PedEmUP standart bölümü

Kötüleşen Çocuğa Yaklaşım

Bradikardi, hipotansiyon veya kötü perfüzyon

1. İnfüzyonu azaltın veya durdurun; yardım çağırın.
2. Oksijenlenme, ventilasyon, nabız, ritim, kan basıncı ve kapiller geri dolum zamanını birlikte değerlendirin.
3. Hipovolemi, kanama, sepsis, ventrikül işlev bozukluğu, vagal uyarı ve eş ilaçları araştırın.
4. Perfüzyonu bozan bradikardi veya nabızsızlıkta pediatrik ileri yaşam desteği algoritmasına geçin.

Solunum veya klinik seyir kötüleşiyor

• İlaç uygulamasını durdurun; hava yolunu açın, oksijen ve etkili balon–maske ventilasyonu sağlayın.
• Opioid, benzodiazepin ve diğer sedatiflerin toplam etkisini değerlendirin.
• İnvaziv olmayan ventilasyon altındaki çocukta solunum işi, karbondioksit ve bilinç kötüleşiyorsa sedasyonla maske uyumunu sürdürmeye çalışmayın; entübasyon kararını geciktirmeyin.[6][7]
• Yetersiz sedasyonda üst üste yükleme dozu vermeyin; doz zamanı, uygulama yolu, burun içi emilim koşulları ve işlemin ağrı düzeyini yeniden değerlendirin.
• Verilen toplam mikrogram, uygulanacak ilaç hacmi, son derişim ve pompa hızını iki kişiyle doğrulayın.

Etkin geri çağırma

Açıklamalı klinik sorular

Her seçenek tıklanabilir; seçilen yanıta özgü açıklama ve en uygun yaklaşım birlikte gösterilir.

Altı yaşındaki bir çocukta invaziv olmayan manyetik rezonans görüntülemesi sırasında damar içi deksmedetomidin düşünülüyor. Türkiye açısından en doğru değerlendirme hangisidir?

Deksmedetomidin infüzyonu sırasında belirgin bradikardi ve hipotansiyon gelişen çocukta en uygun ilk yaklaşım hangisidir?

Doğrulanmış kaynaklar

Kaynakça ve doğrudan erişim bağlantıları

Kaynakların erişilebilirliği ve içerikle eşleşmesi 19 Ağustos 2026 tarihinde yeniden denetlenmiştir.

PREXODİN 200 mikrogram/2 mL intravenöz infüzyon için konsantre çözelti — Türkiye’deki Kısa Ürün Bilgisi (KÜB). 5 Ağustos 2024.

100 mikrogram/mL ürün, 4 mikrogram/mL hazırlama, erişkin endikasyonları, kontrendikasyonlar ve çocuklarda doz önerisi bulunmadığına ilişkin güncel Türkiye ruhsat bilgisi.

Kaynağı görüntüle

U.S. Food and Drug Administration / DailyMed. PRECEDEX (dexmedetomidine hydrochloride) — United States Prescribing Information. Revised May 2026.

FDA onaylı ürün bilgisinde, bir ay–18 yaş altındaki entübe olmayan çocukların invaziv olmayan işlemler sırasındaki sedasyonu; yaşa göre yükleme ve infüzyon dozları, 4 mikrogram/mL hazırlama ve güvenlik uyarıları.

Kaynağı görüntüle

American Academy of Pediatrics; American Academy of Pediatric Dentistry. Guidelines for Monitoring and Management of Pediatric Patients Before, During, and After Sedation. Pediatrics. 2019;143:e20191000. Reaffirmed 2025.

Sedasyon öncesi değerlendirme, daha derin sedasyonu kurtarma yetkinliği, izlem, derlenme ve taburculuk ilkeleri.

Kaynağı görüntüle

Rocha KO, et al. Intranasal dexmedetomidine for procedural sedation in children: systematic review and meta-analysis. Braz J Anesthesiol. 2026;76:844717.

Burun içi deksmedetomidinin doz aralığı, başarı oranı, etki başlangıcı ve bradikardi, hipotansiyon ile desatürasyon sıklığı; çalışmalar arası belirgin farklılıklar.

Kaynağı görüntüle

Gregory H, et al. Intranasal Dexmedetomidine for Procedural Sedation in the Pediatric Emergency Department: A Case Series. J Pediatr Pharmacol Ther. 2025;30:376–380.

Çocuk acilde burun içi uygulamanın pratik özellikleri, uygulama hacmi ve atomizer kullanımına ilişkin gözlemsel veriler.

Kaynağı görüntüle

Eidman DB, et al. Dexmedetomidine for Sedation During Pediatric Noninvasive Ventilation. Respir Care. 2022;67:301–307.

İnvaziv olmayan ventilasyon sırasında deksmedetomidin kullanımına ilişkin tek merkezli geriye dönük çocuk yoğun bakım verileri.

Kaynağı görüntüle

Giapros V, et al. Dexmedetomidine for acute respiratory conditions requiring non-invasive respiratory support: systematic review and meta-analysis. Front Med. 2026.

İnvaziv olmayan solunum desteğinde deksmedetomidin kullanımına ilişkin çocuk ve erişkin verilerinin kanıt sınırlılıklarıyla birlikte sentezi.

Kaynağı görüntüle

DEKSTOMİD 200 mikrogram/2 mL intravenöz infüzyon için konsantre çözelti — Türkiye’deki Kısa Ürün Bilgisi (KÜB).

Türkiye’deki başka bir ürünün erişkin endikasyonları, 100 mikrogram/mL sunumu ve çocuklarda doz önerisi bulunmadığına ilişkin doğrulayıcı ürün bilgisi.

Kaynağı görüntüle

Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu. Endikasyon Dışı İlaç Kullanımı ve Ek Onay Alınmadan Kullanılabilecek Endikasyon Dışı İlaç Listeleri.

Türkiye’de endikasyon dışı ilaç kullanımına ilişkin resmî düzenleme ve başvuru/listelendirme çerçevesi. Güncel işlem gereklilikleri uygulama öncesinde Kurumun yürürlükteki belgelerinden doğrulanmalıdır.

Kaynağı görüntüle

Klinik kullanım sınırı: Bu eğitim içeriği tekil hastaya yönelik reçete veya kurum protokolü değildir. Ticari ürünün adı, derişimi, Kısa Ürün Bilgisi, hastanın gerçek ağırlığı, eşlik eden ilaçlar ve kurumun sedasyon–resüsitasyon protokolü her uygulamada yeniden doğrulanmalıdır.