Yardım
Çocuk hava yolunda deneyimli uygulayıcı, anestezi, ÇYBÜ, kulak burun boğaz ve gerekirse cerrahi destek ilaçlar verilmeden önce çağrıldı mı?[3][4]
Oksijenlenmeyi koruyarak basamaklı hava yolu yönetimi
Anatomik ve fizyolojik zorluğu erken tanıyın; ilk girişimi en iyi koşullarda yapın; başarısızlıktan sonra aynı yöntemi yinelemek yerine çocuğu yeniden oksijenlendirip kurtarma planına geçin.
30 saniyede ortak bir yol haritası
Çocuk hava yolunda deneyimli uygulayıcı, anestezi, ÇYBÜ, kulak burun boğaz ve gerekirse cerrahi destek ilaçlar verilmeden önce çağrıldı mı?[3][4]
Oksijen satürasyonu (SpO₂), kalp hızı ve ritim kesintisiz izleniyor mu; kan basıncı kısa aralıklarla ölçülebiliyor mu?[3][4]
Ön oksijenlendirme, PEEP, iki kişilik maske ventilasyonu ve apne sırasında oksijen desteği nasıl sağlanacak?[3][4]
Hipotansiyon, şok, ağır asidoz, sağ kalp yetersizliği veya pulmoner hipertansiyon mümkün olduğunca düzeltildi mi?[3][4]
Plan A–D yüksek sesle paylaşıldı mı; her basamağa geçiş ölçütü ve sorumlusu belli mi?[3][4]
İndüksiyon, kas gevşetici, dolaşım desteği ve entübasyon sonrası analjezi–sedasyon doğru dozda hazırlanıp etiketlendi mi?[3][4]
Zorluğun kaynağı
| Zorluk türü | Klinik örnekler | İlk güvenlik adımı |
|---|---|---|
| Anatomik zor hava yolu | Mikrognati, makroglossi, orta yüz hipoplazisi, kraniofasiyal sendrom, boyun kitlesi, trakeal darlık, servikal hareket kısıtlılığı. | Deneyimli ekiple birlikte video laringoskopi ve fleksibl bronkoskopi olanaklarını, alternatif tüpleri ve kurtarma ekipmanını önceden hazırlayın. |
| Fizyolojik olarak yüksek riskli hava yolu | Ağır hipoksemi, şok, belirgin asidoz, status asthmaticus, pulmoner hipertansiyon, sağ kalp yetersizliği, ağır kafa travması. | İndüksiyon ve apneden önce oksijenlenme, ventilasyon ve dolaşımı mümkün olduğunca düzeltin. |
| Ortama ve işlem koşullarına bağlı zor hava yolu | Kan, kusmuk, yoğun sekresyon, yüz travması, yanık, zaman baskısı, yetersiz personel veya uygun cihazın bulunmaması. | Rol dağılımını yapın; aspirasyonu, yedek ekipmanı ve kurtarma basamaklarını hazırlayın.[3][5] |
Entübasyon öncesi hipotansiyon, süren hipoksemi, kalp işlev bozukluğu, ağır metabolik asidoz ve status asthmaticus varsa girişimi yüksek riskli bir resüsitasyon girişimi olarak ele alın. Dolaşım desteğini, indüksiyon dozunu ve arrest hazırlığını önceden belirleyin.[3][8]
Entübasyon başarısız olursa izlenecek yol
Çocuk hava yolunda en deneyimli uygun uygulayıcı, en iyi pozisyon ve uygun cihazla ilk entübasyon denemesini yapmalıdır.[4][5]
Entübasyon başarısızsa uygun boyuttaki, tercihen ikinci nesil supraglottik hava yolu aracıyla oksijenlenme ve ventilasyonu yeniden sağlayın.[4][5]
Supraglottik hava yolu aracı etkisizse pozisyonu düzeltin, uygun yardımcı hava yolunu kullanın ve iki kişilik maske ventilasyonuna geçin.[4][5]
Entübasyon, supraglottik araç ve maske ile oksijenlenme sağlanamıyorsa CICO’yu ilan edin ve yaşa uygun ön boyun yoluyla acil hava yolu algoritmasını başlatın.[4][5]
Planların basamaklı biçimde yazılması, her durumda katı ve tek yönlü ilerlemek anlamına gelmez. Oksijenlenme sağlandığında durumu yeniden değerlendirin; bozulduğunda ise işe yaramadığı görülen girişimi tekrarlamak yerine en hızlı etkili kurtarma yöntemine geçin.
İlk girişimden önce
Ekip lideri; entübasyonu yapacak kişi, oksijenlenme ve maske ventilasyonu sorumlusu, ilaç sorumlusu, ekipman sorumlusu, yaşamsal bulguları izleyecek ekip üyesi ve kayıt sorumlusunu ilaçlar verilmeden önce belirlemelidir. Her görev yüksek sesle doğrulanmalıdır.[3][8]
SpO₂, kalp hızı, ritim ve kan basıncı kesintisiz ya da kısa aralıklarla izlenmelidir. İleri hava yolu yerleştirildikten sonra tüp yerleşimi sürekli dalga biçimli ekspiryum sonu karbondioksit (ETCO₂) ölçümüyle doğrulanmalıdır.[1][3]
| Hazırlık alanı | Uygulama öncesi denetim |
|---|---|
| Oksijen ve ventilasyon | Çalışan oksijen kaynağı, uygun maske, balon, ekspirasyon sonu pozitif basınç (PEEP) valfi ve yedek kaynak |
| Aspirasyon | Çalışan cihaz; kan, kusmuk ve sekresyon için uygun kateter; yoğun kirlenmede ikinci kaynak |
| Laringoskopi | Uygun boyutta doğrudan ve video laringoskop bıçakları; çalışan ışık, pil ve ekran |
| Trakeal tüp | Planlanan tüple birlikte bir küçük ve bir büyük tüp; stile, buji ve sabitleme gereçleri |
| Kurtarma ekipmanı | Uygun boyutta ikinci nesil supraglottik hava yolu aracı ve kurumun CICO/FONA paketi |
| Doğrulama | Sürekli dalga biçimli kapnografi; yardımcı yöntemler ve gerektiğinde yatak başı ultrasonografi |
| İlaçlar | İndüksiyon, kas gevşetici, dolaşım desteği ve entübasyon sonrası analjezi–sedasyon; çekilmiş, etiketlenmiş ve çift denetlenmiş |
Çocuğu en iyi oksijenlendiği pozisyonda; çoğu zaman başı yükseltilmiş şekilde tutun. Yalnız pasif oksijen yetersizse PEEP’li balon–maske, T-parçalı ventilasyon sistemi, sürekli pozitif hava yolu basıncı (CPAP), iki düzeyli pozitif hava yolu basıncı (BiPAP) veya yüksek akımlı nazal oksijen tedavisi uygulayın. RCH, apne sırasında nazal oksijen için 2 L/kg/dakika; en çok 15 L/dakika örneğini verir. Bu destek, etkili ventilasyonun yerini tutmaz.[3][5]
RCH rehberinde SpO₂ %93’ün altına düşerse veya başlangıç değerinden %10 azalırsa entübasyon denemesi sonlandırılır ve çocuk yeniden oksijenlendirilir. Siyanotik doğuştan kalp hastalığında çocuğun bazal oksijen satürasyonu ayrıca dikkate alınmalıdır.
En deneyimli uygun uygulayıcıyı, uygun pozisyonu ve cihazı seçin. Ses telleri görülmüyorsa tüpü körlemesine ilerletmeyin. Laringoskopu çıkarın, çocuğu yeniden oksijenlendirin ve sonraki girişimde uygulayıcıyı, pozisyonu, cihazı ya da tüp yönlendirme tekniğini değiştirin. Krikoid bası acil çocuk entübasyonunda rutin uygulanmamalıdır.[2][3]
ERC 2025, her girişimi 30–60 saniyeyle sınırlar ve desatürasyon ya da bradikardide girişimin hemen sonlandırılmasını önerir. Tekrarlayan girişimlerin üst sınırı, klinik bağlama ve yerel algoritmaya göre belirlenmelidir; oksijenlenme bozuluyorsa sayısal sınıra ulaşmak beklenmez.[2]
| İlaç | Örnek pediatrik doz | Uygulama güvenliği |
|---|---|---|
| Ketamin | 0,5–2 mg/kg IV/IO | RCH’nin çoğu acil entübasyon için tercih ettiği indüksiyon seçeneklerindendir. Dolaşımı bozuk çocukta olağan doz ağır hipotansiyona yol açabileceğinden doz azaltılır ve klinik yanıta göre düzenlenir. |
| Rokuronyum | 1,2–1,6 mg/kg IV/IO | Kurtarma ventilasyonu ve entübasyon sonrası sedasyon planı hazır olmadan verilmemelidir. Ağır hastada etki başlangıcı gecikebilir. |
| Küçük hacimli adrenalin bolusu | 1 mikrogram/kg; en çok 50 mikrogram | RCH’nin arrest olmayan, hipotansiyon riski yüksek çocuk için verdiği kurumsal örnektir. Kardiyak arrest dozu değildir. Yalnız doğru seyreltme, açık etiket, bağımsız çift denetim ve yerel protokol varsa uygulanmalıdır.[3] |
İlk girişim başarısız
İkinci entübasyon denemesi, ilk denemenin tekrarı değil; en az bir değişkeni değiştirdiğiniz yeni bir plandır.
İkinci nesil supraglottik hava yolu aracı, başarısız entübasyondan sonra ventilasyon ve oksijenlenmeyi yeniden sağlayabilir. Uygun boyutu seçin ve yerleşimi dalga biçimli kapnografiyle değerlendirin. Etkiliyse çocuğu uyandırma, işlemi erteleme, uzman eşliğinde kesin hava yolu sağlama veya uygun merkeze nakil seçeneklerini yeniden değerlendirin.[4][5]
Supraglottik araç etkisizse baş ve boyun pozisyonunu düzeltin, uygun orofaringeal/nazofaringeal yardımcı kullanın, iki kişilik maske tekniğine ve PEEP’e geçin. Oksijenlenme sağlanamıyorsa CICO ilanını geciktirmeyin.
İki kişilik maske tekniği, mandibulanın öne çekilmesi, uygun yardımcı hava yolu, aspirasyon, PEEP ve yeniden pozisyonlama uygulayın. Aynı koşullarda laringoskopiyi tekrarlamak güvenli bir kurtarma planı değildir.[3][4][6]
Hava yolunu uyaran işlemi durdurun, yardım çağırın, %100 oksijenle çene kaldırma ve sürekli pozitif basınç uygulayın. RCH; dirençli kısmi laringospazmda propofol 0,5–1 mg/kg, çözülmeyen tabloda süksinilkolin 1 mg/kg örneği verir.[3][4][6]
Çocuğu rahat ettiği pozisyonda ve sakin tutun; zorla yatırmayın, gereksiz boğaz muayenesi yapmayın. Deneyimli hava yolu, KBB ve ÇYBÜ ekiplerini erken çağırın.[3][4][6]
İki çalışan aspirasyon cihazını hazır bulundurun. Servikal omurgayı koruyun; ancak oksijenlenmeyi ikincil hâle getirmeyin. İlerleyen ödemde normal SpO₂’yi bekleme gerekçesi yapmayın.[3][4][6]
Öksürük ve solunum etkiliyse gereksiz girişim yapmayın. Tam tıkanmada yaşa uygun yabancı cisim algoritmasını uygulayın; kör parmak taraması yapmayın.[3][4][6]
Spontan solunumu koruyarak uygulanabilecek yaklaşımı değerlendirin; video laringoskop, fleksibl bronkoskop, supraglottik araç ve FONA planını sedasyon ya da genel anestezi verilmeden önce belirleyin.[3][4][6]
Yaşamı tehdit eden hava yolu acili
Entübe edilemiyor, oksijenlenme sağlanamıyor (CICO) durumu; trakeal entübasyonun başarısız olduğu, iki kişilik maske ve uygun orofaringeal hava yolu ile ya da supraglottik hava yolu aracılığıyla oksijenlenme/ventilasyonun sağlanamadığı yaşamı tehdit eden acildir. Entübe edemiyor ve oksijenleyemiyor (CICO) durumunda, ön boyun yoluyla acil hava yolu açılması (FONA) için kurumun yaşa uygun algoritması, düzeltilebilir nedenler hızla değerlendirildikten sonra geciktirilmeden başlatılmalıdır.[4][5]
Tüp yerleştirildikten sonra
Kardiyak arrestte veya çok düşük akciğer kan akımında ETCO₂ düşük ya da gecikmiş olabilir. Sonuç belirsizse tüp, devre, dolaşım ve diğer doğrulama yöntemlerini birlikte değerlendirin.[1][3]
| DOPE | Türkçe karşılığı | Hemen sorulacak soru |
|---|---|---|
| D | Yer değiştirme | Tüp yerinden çıktı mı, özofagusa kaçtı mı veya sağ ana bronşa ilerledi mi? |
| O | Tıkanma | Tüp kıvrıldı mı, sekresyonla tıkandı mı; aspirasyon kateteri ilerliyor mu? |
| P | Pnömotoraks | Göğüs hareketi asimetrik mi, solunum sesi azaldı mı, kan basıncı düşüyor mu? |
| E | Ekipman ve devre sorunu | Devre ayrıldı mı; oksijen kaynağı, balon veya ventilatör çalışıyor mu?[3] |
Özel fizyolojik durumlar
Bronkodilatör, sistemik kortikosteroid ve magnezyum tedavisini mümkün olduğunca önce başlatın. Entübasyon sonrası düşük solunum sayısı ve uzun ekspirasyon süresi kullanın; PaCO₂’yi hızla normalleştirmeye çalışmak dinamik hiperinflasyonu, hipotansiyonu ve barotravmayı artırabilir. Ani dolaşım bozulmasında tüp yerini, pnömotoraksı ve hava hapsini hemen değerlendirin.[1][2][3]
Hipoksi, asidoz, hipotermi ve aşırı intratorasik basınç pulmoner damar direncini artırabilir. İndüksiyon öncesinde seçici pulmoner vazodilatör tedavi, vazoaktif destek ve ventilasyon planını deneyimli ekiple kurun.[1][2][3]
Hipoksemi ve hipotansiyondan kaçının. Servikal omurgayı korurken hava yolu açıklığını ve oksijenlenmeyi ihmal etmeyin; ventilasyon hedeflerini nörotravma protokolüyle belirleyin.[1][2][3]
Trakeal entübasyon, yüksek kaliteli göğüs kompresyonları veya defibrilasyonu geciktirmemelidir. Balon–maske etkiliyse ileri hava yolu için kompresyonları kesmeyin; deneyimli ekip güvenle yerleştirebiliyorsa trakeal tüp veya supraglottik araç kullanılabilir. Yerleşimi ETCO₂ ile doğrulayın.[1][2][3]
İnsan faktörleri ve kurum hazırlığı
“Ben izliyorum; SpO₂ __, kalp hızı __, düşüş var/yok.”
“Laringoskop çıkarıldı; çocuğu yeniden oksijenlendiriyoruz.”
“Uygulayıcı/pozisyon/cihaz/tüp yönlendirme tekniği değiştirildi.”
“CICO paketi açıldı; anestezi ve KBB/cerrahi yardım çağrıldı.”
“Ses tellerinden geçiş görüldü ve sürekli ETCO₂ dalgası mevcut.”
| Beceri değerlendirmesi | Gözlenebilir güvenli davranış |
|---|---|
| Yardım ve rol dağılımı | Yardımı ilaçlardan önce çağırır; ekip görevlerini yüksek sesle dağıtır. |
| Ön oksijenlendirme | En uygun pozisyonu ve gerektiğinde pozitif basınç/PEEP desteğini kullanır. |
| Plan A–D | Girişimden önce kurtarma basamaklarını, araçları ve geçiş ölçütlerini ekiple paylaşır. |
| Başarısız ilk girişim | Laringoskopu çıkarır, çocuğu yeniden oksijenlendirir ve sonraki girişimde en az bir değişkeni değiştirir. |
| CICO | Durumu gecikmeden ilan eder; oksijenlendirme sürerken kurumun FONA algoritmasını başlatır. |
| Tüp doğrulama | Tüp yerini sürekli dalga biçimli ETCO₂ ile doğrular; ani kötüleşmede DOPE sırasını kullanır. |
| Entübasyon sonrası | Tüpü sabitler, kaf basıncını ölçer, analjezi–sedasyonu ve hastalığa uygun ventilasyonu başlatır. |
Klinik güvenlik notu: Bu modül, yenidoğan dönemi dışındaki çocuklarda eğitim ve ekip simülasyonu amacıyla hazırlanmıştır. Doğum salonunda neonatal resüsitasyon protokolleri kullanılmalıdır. İleri hava yolu girişimleri; yeterli eğitim, deneyimli ekip, uygun araçlar, sürekli oksijenlenme, kapnografi ve kurumun yazılı çocuk hava yolu algoritması olmadan uygulanmamalıdır. İlaç dozları ve FONA yöntemi uygulama öncesinde yerel protokolle doğrulanmalıdır.
Başvurulan yayınlar
Lasa JJ, et al. Part 8: Pediatric Advanced Life Support: 2025 AHA/AAP Guidelines for CPR and ECC. Circulation. 2025;152:S479–S537.
Çocukta ventilasyon, ileri hava yolu, kapnografi ve kardiyak arrest sırasında hava yolu girişimlerinin önceliklendirilmesi.
Kaynağı açınDjakow J, et al. European Resuscitation Council Guidelines 2025: Paediatric Life Support. Resuscitation. 2025; DOI: 10.1016/j.resuscitation.2025.110767.
Çocukta acil entübasyon, girişim süresi, yeniden oksijenlendirme ve resüsitasyon sırasında ileri hava yolu önerileri.
Kaynağı açınRoyal Children’s Hospital Melbourne. Clinical Practice Guideline: Emergency Airway Management. Son güncelleme: Mart 2021.
Anatomik ve fizyolojik zorluklar ile işlem koşullarına bağlı sorunlar; hazırlık, ketamin/rokuronyum dozları, ön oksijenlendirme ve tüp doğrulama yaklaşımı.
Kaynağı açınRoyal Children’s Hospital Melbourne. Clinical Practice Guideline: Can’t Intubate, Can’t Oxygenate Airway Emergency Management.
CICO ölçütleri, düzeltilebilir nedenler, ekip hazırlığı ve ön boyun yoluyla acil hava yolu açılması için kurumsal yaklaşım.
Kaynağı açınDoctor JR, et al. All India Difficult Airway Association 2025 Guidelines for the Management of Unanticipated Difficult Airway in Paediatrics Under General Anaesthesia. Indian J Anaesth. 2025;69:1167–1186.
Bir–on iki yaş grubunda başarısız maske, supraglottik hava yolu ve entübasyon girişimlerinde basamaklı kurtarma önerileri.
Kaynağı açınDifficult Airway Society and Association of Paediatric Anaesthetists. Paediatric Difficult Airway Guidelines.
Bir–sekiz yaş çocuklarda beklenmeyen zor maske ventilasyonu, zor entübasyon ve CICO algoritmaları.
Kaynağı açınApfelbaum JL, et al. 2022 American Society of Anesthesiologists Practice Guidelines for Management of the Difficult Airway. Anesthesiology. 2022;136:31–81.
Öngörülen zor hava yolunda planlama, uyanık yaklaşım, girişim sınırlandırma ve kurtarma stratejileri.
Kaynağı açınHoehn EF, et al. Peri-Intubation Cardiac Arrest in the Pediatric Emergency Department: A Novel System of Care. Pediatr Qual Saf. 2020;5:e365.
Çocuk acilde entübasyon çevresindeki kardiyak arrest riskini azaltmaya yönelik ekip sistemi ve kontrol listesi.
Kaynağı açınScholefield BR, et al. Pediatric Life Support: 2025 ILCOR Consensus on Science With Treatment Recommendations. Circulation. 2025.
Çocuk yaşam desteğinde ileri hava yolu ve resüsitasyon biliminin güncel kanıt değerlendirmesi.
Kaynağı açın